...altyd nijsgjirrich!

In de Trynwâlden nr. 88. Eendenkorven in Ryptsjerk, dorp van dorpseenden

De foto’s uit de documentaire tentoonstelling Fryslân januari jongstleden in Galerie Bloemrijk Vertrouwen in Aldtsjerk vormen samen een oude aan het landschap in de Trynwâlden en andere gebieden in Fryslân. Er hing onder meer een monumentale foto van 120 bij 80 cm van een silhouet van een eendenkorf in Ryptsjerk, het Trynwâldster dorp dat mede bekend is van de door het de inwoners gekoesterde dorpseenden. De eendenkorf op de foto is van de familie Koster en rust hooggeplaatst boven op de kop van een nog niet uitgelopen wilg aan de Ryptsjerksterfeart.

De Doarpsein
Ryptsjerk is een landelijk gelegen dorp en in de zestiende eeuw ontstaan en ligt boven de in 1528-1531 aangelegde Zwarteweg naar het buitenverblijf van Schenk van Toutenberg (later is hier de buitenplaats Vijversburg gebouwd). De weg is in 1830 doorgetrokken naar Groningen en kreeg de naam Grinzer Strjitwei of Groninger straatweg. Ruim een halve eeuw later, op 2 maart 1938 is de Ryptsjerkster eendenvereniging De doarpsein opgericht. De vereniging beschermt de doarpseinen van Ryptsjerk. De ledenvergadering vindt jaarlijks plaats in maart, dit jaar is de datum 8 maart en volgens traditie vindt de vergadering plaats in het naar de eendenkorf genoemde Doarpshûs De Einekoer.

Eenden en steenmarter
De vereniging plaatst geen korven meer in de wilgentenen omdat de steenmarter daar vaak een grote rover is van de pullen. Aan het water staan de korven veiliger en daarom zet de eendenvereniging jaarlijks 12 korven uit in Ryptsjerk, waarvan 8 op de palen in de Ryptsjerkerfeart en 4 op de Eineberch. Volgens voorzitter Wiebe van der Laan is het totaal aantal uitgezette korven met de korven van de leden van de vereniging rond dertig korven. Langs de Ryptsjerkerfeart staan wel nog meerdere eendenkorven in de wilgen, deze worden geplaats door leden van de Ryptsjerker ferieniging De doarpsein. De hooggeplaatste korven lichten op in de zon, waarbij het rafelige blonde materiaal, boven de robuuste vorm van de wilg goed uitkomt, evenals de vloeiende lijnen van de korf en het ritmische patroon van het vlechtwerk.

Riet uit de vaart en de grote wielen
De ronde open mond, de profielvorm, de bolle achterzijde, van alle kanten zijn de korven blikvangers, net als de eenden horen ze echt bij het dorpsbeeld. De korven worden gemaakt van jong riet dat gesneden wordt aan de Ryptsjerkerfeart en in de Grutte wielen, de meeste korven zijn gevlochten door Jan van der Zwaag. Zelf slaat de voorzitter Wybe de korven hangend op in het schuurtje, totdat ze weer buiten geplaatst kunnen worden en dat is ieder jaar een feestelijke gebeurtenis. De vereniging kijkt terug op een mooi eendenjaar in 2023. Wiebe schreef op 30 december 2023: “Met deze temperaturen zie je dat de jerken en de eintsjes mekaar alweer gevonden hebben en als paartjes rondzwemmen.”

Trynwâldster Gerhild van Rooij uit terpdorp Aldtsjerk
Foto’s
1. Korf in wilg, Ryptsjerksterfeart, Ryptsjerk, foto-expositie Fryslân van Gerhild van Rooij in GBV, Aldtsjerk, januari 2024.
2. Riet in het meer (Aldtsjerker mar), Aldtsjerk, foto-expositie Fryslân van Gerhild van Rooij in GBV, detail van tijdens de opening gepresenteerde kalender.
3. Swarteweisein straatnaambord, Ryptsjerk, herinnert aan de Swarte wei onder Rypstjerk, foto Gerhild van Rooij.

0 van 0