De oude naam voor Aldtsjerk luidt Oudkerk. In de twintigste eeuw telde dit dorp nog vele winkels en bedrijven. Naast diverse agrarische bedrijven, waren er veehandelaren maar het dorp had meer, zoals te lezen op de historische informatieborden in het dorp. De teksten en foto’s verwijzen onder meer naar de locaties van de vroegere winkels.
De oude winkels
De meeste winkelpanden zijn al langer in gebruik als woonhuis, maar vaak is nog te zien dat het ooit winkel- en handelsbedrijven waren. Inwoners van Oudkerk konden in de twintigste eeuw de meest uiteenlopende diensten en producten afnemen in hun eigen dorp en van alles vers inkopen. De Brood-, koek-, banket- en beschuitbakker J.D. Klompmaker had een rijk assortiment en voor vlees konden Oudkerkers terecht bij de slagerij van G. Jansen. Vervoer van goederen en personen was ook goed geregeld en kon eveneens vanuit en naar het dorp. Er waren bedrijven zoals de Fouragehandel van Attema, de Bode & Lijndienst van Brilsma & Van der Kooi, de Expeditie en Stroohandel van H.H. Dijkstra en Café, Autobus en verb. inr. Van S. Woudstra. Daarnaast was er nog een boek- en fotohandel van J.D. de Jong, en had Oudkerk nog een eigen Post- Telegraaf- en Telefoon Kantoor Oudkerk, het Timmerbedrijf van H.J. van der Meulen voorzag in van alles en in de winkel in huishoudelijke artikelen, woontextiel enzovoort van P.F. van der Veen was ook het nodige te vinden voor de huishouding.
Aanzicht uit jaren dertig
Een van de zeer herkenbare oorspronkelijke winkelpanden is het pand aan Van Sminiaweg 60, waarin de laatstgenoemde winkel was gevestigd. Het pand staat op de kaart met donkerbruine zweem, dit type kaart is een zogenoemd aanzicht en dateert van de jaren dertig van de twintigste eeuw. Midden boven staat het opschrift: ‘Groete uit Oudkerk’, zonder n op het eind. De foto en druk zou nog ouder kunnen zijn, de omloop was vroeger langzamer, maar de dorpsgezichten en straatbeelden bleven lang herkenbaar, waardoor de kaart en de herdrukken makkelijk lang mee kon. Het winkelpand en straatbeeld is anno 2025 nog herkenbaar. Op de foto staat het winkelpand Van Sminiaweg 60 rechts en prijkt de naam P.F. v.d. Veen nog boven de entree op de gevel. Die naam staat er niet meer en de stoep of plankier naar de entree is ook weg, maar de grote winkelramen zonder roeden zijn nog helemaal intact. Vroeger stonden in de volle etalages heel veel huishoudelijke artikelen, en lag er divers woningtextiel, maar dat is verleden tijd. De ramen van de voormalige winkel van Pieter F. van der Veen zijn ramen van een particulier woonhuis geworden.
SCET, prentbriefkaarten uit 1922 en 1946
Voor het pand staat een hoge knoestige paal, en er staan enkele onbekende figuren in andere kleding dan nu. Ze dragen geen sneakers of andere schoenen maar klompen, de twee mannen achter en voor de afscheiding dragen petten, de twee meisjes schorten, naar de mode uit die tijd. Op de foto met blauwe zweem is de winkel ook te zien, en staan ook figuren. Linksboven staat ‘Groet uit Oudkerk’ en op de achterzijde een poststempel van augustus 1946. Een derde kaart met roze zweem waarop rechtsonder ‘Oudkerk’ staat, is gedateerd op 1922. Op deze kaart staat aan de tegenoverliggende kant de kerk met voor het hek op de muur zeven kinderen en staat midden op de weg een vrouw met twee kinderen op de heup en achter haar een kar. De vrouw en meisjes dragen schorten. Een gelijke afbeelding is op 14 september 1928 in sepiatinten gepubliceerd in het Friese blad “Fen Fryske Groun”, met als foto-onderschrift: ‘Een echte dorpskiek, in Oudkerk genomen dicht bij de kerk met haar oude toren, over de personen wordt niets gezegd.’ De kaarten zijn afkomstig uit diverse archieven, van particuliere verzamelaars. SCET, voluit Stichting Cultureel Erfgoed Trynwâlden, heeft de kaarten van dit deel van de Van Sminiaweg gepubliceerd, er staan er nog meer online, de oudste kaart is gedateerd op 1900.
Auteur Trynwâldster Gerhild van Rooij
Foto’s Oud Trynwâlden SCET
1. Kaart ‘Groete uit Oudkerk’ (bruin), jaren dertig van de twintigste eeuw (Archief P. Robijn).
2. Kaart ‘groet uit Oudkerk’ (blauw), 1946 (Archief A. Wijbenga).
3. Kaart ‘Oudkerk’, 1922, met afbeelding zoals op 14 september 1928 in ‘Fen Fryske Groun’. (SCET)
