Karakteristieke witgeschilderde houten toegangshekken en de zij- of hoekdelen herinneren in de Trynwâlden vaak aan voormalig agrarisch bezit van de adel. Een van de adellijke landhekken markeert de toegang tot het door inheemse loofbomen en sloten omzoomde weiland op de driesprong van de Van Sminiaweg en Klaas Douweweg in Aldtsjerk.
Witte landhekken
Het witte landhek in Aldtsjerk is enigszins groen door de aanslag en de verf is hier en daar aan het bladderen. Het robuuste hek heeft bogen, ruitvormen en bijna gotische raamvorm en blijft een markant en herkenbaar vormgegeven markeringsteken dat vanaf de weg zichtbaar is. Het hek verbindt de Van Sminiaweg en voormalige Sminia state symbolisch met de het park van de Klinze en de Klinze, die vanaf de Van Sminiaweg en vanaf de zijde van de Klaas Douweweg bereikbaar zijn. Een tweede, in april 2025 adellijk schoongemaakt hek met vergelijkbare vormgeving staat aan de Rengersweg in Oentsjerk en vormt de toegang naar weilanden die bij de voormalige oude Heemstra state in Oentsjerk hoorde. De naam Sminia state op het hek in Aldtsjerk is de enige herinnering aan de in 1857 in opdracht van eigenaar en bewoner van De Klinze gebouwde Sminia state. Jhr. Arent Johannes van Sminia liet zijn Sminia state, ook wel it Nije Slotsje genoemd bouwen op zijn land bij de afslag Klaas Douweweg waarvoor nu het hek met de naam Sminia state is geplaatst. De Jhr. sterft voordat hij it Nije Slotsje kan betrekken. Zijn weduwe Clara van Coehoorn van Scheltinga woont er tot 1875, daarna komen er andere adellijke eigenaren en bewoners. Dr. Groeneboom is in 1907 de laatste eigenaar. De state wordt in 1916 op afbraak verkocht en onmiddellijk gesloopt.
Adellijke heknamen
De naam Sminia State staat in zwarte letters verdeeld over twee hoekdelen van het hek. Het is gebruikelijk om de namen te verdelen over twee hekdelen of hekken. De naam De Klinze is verdeeld over twee metalen hekken die de oprit aan de Van Sminiaweg markeren en in Oentsjerk staat de naam Stania State ook op het de twee metalen hekdelen bij de hoofdentree. Het adellijk hek voor de weilanden bij Heemstra state draagt geen naam, maar de vorm van het Heemstra State hek is verwante aan de vorm van het Sminia State hek. De Heemstrat state stond aan de overzijde van de Rengersweg in het Heemstrapark. Vele oude bomen en lanen herinneren er nog altijd aan de tijd dat de adel hier woonde, evenals de adellijke namen op de huidige bouw- en zorgcomplexen in het Heemstrapark. De verbouwde tuinmanswoning van Heemstra State naast de huidige bloemenweide staat er nog wel. Dorpsbelang Oentsjerk heeft het hek aan de Rengersweg opgeknapt en één knop tijdelijk verwijderd om te laten restaureren.
Hekken Heemstra State en Sminia State
Het hek tegenover Heemstra State en Heemstrapark is geplaatst als geschenk van het in 1946 opgerichte Dorpsbelang Oentsjerk die hiermee hun 50-jarig bestaan vierden. Het hek verving een ouder wit landhek en is gemaakt door de vrijwilligers Folkert Hayma en Gelf Kingma. Het is tot nu toe een markant herkenningspunt in het dorp dat vanaf de weg en vanuit het Heemstrapark de aandacht vestigt op het agrarisch weidelandschap en de horizon. Het landhek van de voormalige Sminia State vestigt de aandacht op het landschap dat deel uitmaakt van het statige park de Klinze en is verbonden met de adellijke bouwgeschiedenis van Aldtsjerk en de voormalige bewoners van de Klinze.
Klik HIER voor een recent artikel over het hek in Oentsjerk.
Tekst en foto’s Trynwâldster Gerhild van Rooij
Foto 1 Zicht op voormalige locatie van Sminia State (1857-1916) en huidige hek Sminia State.
Foto 2 Detail van 1 met Sminia.
Foto 3 Detail van 1 met state.
