Versierde Kerstbomen staan ver voor Kerst in de openbare ruimte, etalages, huizen en tuinen. Het lijkt alsof dit altijd zo geweest. Maar in de loop van eeuwen zijn de versieringen in de boom veranderd. Rode Kerstballen waren oorspronkelijk een vervanging voor de rode appels die in de Kerstbomen en takken werden gehangen. Volgens een van de verhalen kwamen er rode Kerstballen in het jaar dat er door droogte nauwelijks appels geoogst konden worden.
Goede oogst wens
De traditie leert dat de laatste appel aan de appelboom moet blijven hangen, om in het volgend jaar zeker te zijn van goede oogst. Kerstappels zijn symbolen voor goede oogst. Feestvieren is verbonden met eten en drinken en de appel is naast gelukssymbool altijd een echte lekkernij geweest. De appeltjes van de oerappelboom Malus Sylvestris waren appeltjes voor de dorst in de voedselarme wintertijd en de periode van de winterzonnewende. De 3 cm grote vruchten van deze wilde appelboom of bosappelboom zijn rauw wrang en moeten of eerst geroosterd worden of enkele maanden bewaard worden. Achtduizend jaar terug was de oerappel een lekkernij.
Troubadours en Paradijsboom
Vierduizend jaar terug, tussen 2000 en 1200 voor Christus werd aan elke maanmaand een boom gekoppeld. De spar hoorde bij 24 december, de dag waarop de zon werd herboren. De boom symboliseert de bevalling en werd voor de winterzonnewende versierd met fruit, bloemen en tarwe, symbolen voor goede oogst en voorspoed. In de Middeleeuwen trokken Troubadours rond om verhalen te vertellen waaronder Bijbelse en rond Kerst vertelden ze het verhaal over Adam en Eva en de paradijsboom. Op de dorpspleinen, en in de kerken en huizen stonden in die tijd ‘paradijsbomen’, in de vorm van groene takken met rode appels erin.
24 december appels
Op 24 december, de katholieke gedenkdag van Adam en Eva, werden later Paradijsspelen opgevoerd bij een groene paradijsboom, een met rode appels versierde spar. De rode appels stonden symbool voor de vrucht die Eva verleidde tot het eten van de boom van kennis van goed en kwaad. Appels waren het enige inheemse fruit dat er op 24 december nog mooi kleurig uitzag. Ze horen bij Midwinter, de winterzonnewende, en de periode van Kerst, Nieuwjaar en Driekoningen en staan net als de Kerstboom in een lange traditie. De echte rode appels en rode, gouden of zilveren kunstappels en Kerstballen verhogen nu met andere decoraties in takken of naaldbomen in kerken, huizen of waar ook de feestvreugde.
Trynwâldster Gerhild van Rooij
Foto’s
1. Retro Kerstappels, metaal (particuliere collectie).
2. Appels in Kerstbomen, kaartdetails (links uit 1933, België, rechts onbekend).
3. Wilde of bosappel Malus Sylvestris, (Flora van Nederland: Appel – Malus sylvestris)
