Vrijdag 2 en zaterdag 3 januari hebben de neerdwarrelende sneeuwvlokken in kortdurende sneeuwbuien een dunne laag sneeuw achtergelaten die even bleef liggen in de Trynwâlden. Tijdens de traditionele GBV Nieuwjaarsnatuurwandeling genoten wandelaars van het besneeuwde landschap. Sneeuw verandert de omgeving, het is of de buitenwereld even stiller wordt. Het geluid van rustig vallende sneeuw wordt meestal op tien decibel geschat, dat is het volume van een normale ademhaling. De omgeving wordt stiller omdat het geluid wordt weerkaatst door de ijskristallen en het geluid daarmee ook sneller verdwijnt.
Geluid van sneeuw
De waterpartijen langs de Sanjesreed en de Bijenweide in Oentsjerk waren voor een deel met dun ijs bedekt, het water daarnaast lag open. In de voor even bijna witte wereld viel aan de Sanjesreed hier en daar een plopgeluid op, afkomstig van een omlaag vallende drup uit een boven het water en dunne ijs uitstekende buis of pijp. Sneeuwvlokken maken volgens Canadese onderzoekers een schel geluid wanneer ze het wateroppervlak raken omdat de kleine luchtbelletjes in de vlokken vrij komen met een voor mensen onhoorbaar geluid van 50 tot 200 kilohertz.
Sneeuwvlokken en wind
Sneeuw ontstaat hoog in de lucht. Zonder kristallisatiekernen als stof- of stuifmeeldeeltjes vormen zich geen sneeuwvlokken in de wolken. De waterdampdruppels vriezen hieraan vast, tegelijkertijd bevriest de lucht rond de deeltjes en druppels. Bij temperaturen onder het vriespunt krijgt de waterdamp uit wolken hoog in de lucht een vaste ijskristalvormen. De optimale temperatuur hiervoor is -12°C, met de juiste temperaturen onder nul zal deze neerslag onderling botsen en ontstaan uiteindelijk zes-puntige sneeuwkristallen. Wind laat ijskristallen tegen elkaar aanbotsen tot samengeklitte, op sterretjes lijkende hoopjes. Deze ‘sneeuwvlokjes’ ontstaan wanneer het niet te koud is en de lucht vochtig genoeg is.
Licht van sneeuw
Sneeuwvlokken hebben zes perfect symmetrische armen, ze vallen en reizen door verschillende temperatuur- en vochtigheidszones, waarbij vertakkingen en gedraaide oppervlakken van de sneeuwvlokken in verschillende richtingen licht reflecteren. De stralen overlappen elkaar. We zien sneeuw als wit, maar volgens het thermische spectrale bereik is sneeuw zwart, het absorbeert bijna honderd procent van de invallende warmtestraling. Sneeuw is water en geurloos. Sneeuwvlokken kunnen wel aerosolen of algen vangen, die geur hebben. Sneeuw voorkomt dat geuren uit de grond opstijgen, zodat het lijkt of de lucht boven sneeuw kraakhelder is.
Sneeuw en ijs
Een ijskristal met een diameter van één millimeter bestaat uit ongeveer 100 biljoen watermoleculen. De kans dat alle moleculen in twee schilfers zich op dezelfde plaats bevinden is klein, maar niet onmogelijk. Hoe lager de temperatuur, hoe langzamer watermoleculen worden, als water bevriest, worden de kleine deeltjes bijna immobiel, maar aan de buitenkant van de ijslaag blijven de moleculen mobiel, net als in een vloeistof. In werkelijkheid glijd je tijdens het skiën, schaatsen en sleetje rijden over een dun laagje water.
Sneeuwsporen
Voetstappen op het bijna ongerepte pad door de bijenweide in Oentsjerk laten zien dat de witte laag door gewicht in de grond gedrukt kan worden evenals vogelpootafdrukken of wielsporen langs de Sanjesreed. Sneeuw is een grote inspiratiebron voor veel kunstenaars, sneeuwvlokken zijn zo licht dat het lang duurt eer ze de grond bereiken. Zonder wind vallen vlokken met ongeveer vier kilometer per uur en zelfs als de vlok tijdens het vallen groeit, dus zwaarder wordt, maakt dit nauwelijks uit, het toegenomen oppervlak vertraagt de val. Ik kan er eindeloos naar kijken, het is als een dans tussen hemel en aarde. Volgens Valentina Tóth, een van de wandelaars, bieden de Trynwâlden ruimte om het dwarrelen van sneeuwvlokken optimaal te beleven, of dit nu op de kleine bijenweide is of in de weidse omgeving van de Sanjesreed en het Blommenpaad.
Trynwâldster Gerhild van Rooij, tekst en foto’s
Foto’s
1. Ganzen, besneeuwd land richting Gytsjerk, Blommenpaad/Sanjesreed Oentsjerk.
2. Witte reiger, eenden op besneeuwd land richting Noorden, Sanjesreed, Oentsjerk
3. Voetsporen besneeuwd Bijenweide pad vanaf Rengersweg, Oentsjerk.
4. Water, dun ijs en sneeuw richting Rengershiem, Frisiastate, Oentsjerk.
