De voorzomer brengt kleur. In het natte deel van de Bijenweide in Oentsjerk bijvoorbeeld bloeit de gele lis of Iris pseudacorus (L.) al enkele dagen. Vanaf het pad door de Bijenweide schemeren aan de vijverkant de gele bloemen uit de lissenfamilie Iridaceae door het groen heen. De bloem komt vanaf de winkelzijde gezien aan de overzijde beter uit. De bloemknoppen en al ontvouwde gele lisbloemen schitteren van daaraf in de zon. Ze reflecteren met het groene blad in het water, waar van beide oevers af helaas ook schitteringen van dobberende blikjes opvallen waarvoor niemand verantwoording neemt.
Heemplant en waardplant
Hommels, vlinders, bijen en zweefvliegen zorgen tijdens de bloei in mei, juni en juli voor de bestuiving. De gele lis levert de genoemde insecten nectar en is een inheemse plant en een waardplant voor de Gele lis-boorder, Helotropha leucostigma, een nachtvlinder en de Lissnuitkever, Mononychus punctumalbum. De 40, 80 of zelfs 125 centimeter hoge plant heeft een forse, kruipende, zich vertakkende wortelstok. De middelhoge tot hoge plant gedijt in ondiep, zoet, voedselrijk, stilstaand of zwak stromend water, zoals in de nabij de voormalige tuinmanswoning bij Heemstrapark en de bebouwde kom gelegen Bijenweide in Oentsjerk. De combinatie van een natter en droger deel vergroot de biodiversiteit van de Bijenweide, die tot het project Levende Bermen hoort van Stichting Cultuur en Landschap Trynwâlden.
Waterzuiveraar
De gele lis is een inheemse oeverplant met rechtopstaande, rolronde, naar boven toe vertakte stengel met opgerichte zijassen en is één van de meest gebruikte irissen in waterfilters en plantenfilters. De plant zorgt voor helder water, wortelt diep en breidt zich makkelijk uit, maar blijft goed te beheersen door af en toe te snoeien of te delen. Deze sterke en snelgroeiende moerasplant zuivert het vijverwater dankzij samenwerking met nuttige bacteriën op de wortels waardoor de gele lis efficiënt nitraat opneemt uit het water. Dit zorgt ervoor dat algengroei afneemt en het water helder blijft. In de oksel van stengelbladeren ontspringen iets blauwachtig groene bladeren die ongeveer even hoog reiken als de bloemen. De gele lis brengt volume en kleur en is een sieraad langs de vijverrand.
Nat gebied
De grote zwaardvormige bladeren en gele bloemen trekken de aandacht in natte en vochtige gebieden en staan bij voorkeur in de halfschaduw, op zonnige plekken aan oevers, in moerassen, broeklanden en langs bosranden. De lis in de bijenweide staat onder hogere bomen, niet aan de open zijde van het water. Wie vaart ziet de gele lissen in de Trynwâlden op vergelijkbare plaatsen langs rivieren als de Murk en bij de oevers van verschillende plassen en meren in de regio. Wandelaars vinden de gele lis bij grotere vijvers zoals in statige parken of natuurgebieden en in de dorpskom wel in particuliere tuinen. De Gele lis komt in bijna heel Europa voor, in Scandinavië ongeveer tot de poolcirkel, in aangrenzend West-Azië en het Atlasgebied en is daar en in de Trynwâlden als voorzomerplant van belang voor insecten tijdens de overgang van voorjaar naar zomer.
Trynwâldster Gerhild van Rooij, tekst en foto’s
1. Bloeiende Gele lis en knoppen, Bijenweide Oentsjerk, Levende Bermen, Stichting Cultuur en Landschap (foto Gerhild van Rooij, 10 mei 2026).
2. Knop gele lis op Bijenweide, richting Rengersweg (als 1).
3. Vertakte gele lisstengel met knoppen en bloem (als 1).
4. Gele lis, bladstengels, overzijde pad Bijenweide (als 1).
5. Schittering blik, vijver Bijenweide (als 1).
6. Dobberend blik, vijver Bijenweide (als 1).
