In de Trynwâlden sieren pollen koolzaad de bermen van wandel- en fietspaden, greppels, sloten en weideranden. Koolzaadgeel is amper te beschrijven en siert de bundelzwemmen tussen het koolzaad van dijkdichter Marc Broekmans. Bij Lange Afstandswandelingen (LAW) zijn de bloeiende pollen gele vlekken of met meerdere bijeen gele opbollende vlakken. Vanaf de wegen of waterwegen is te zien hoe de koolzaadplanten bewegen en wat een fijne structuur de van onder naar boven bloeiende bloementrossen met tot veertig bloemen hebben. De trossen zijn lichtpunten in het landschap, vormen bij loodgrijze dagen een prachtig tegenwicht en schitteren op zonniger dagen tegen blauwe luchten.
Marc Broekmans, Dijkdichter sinds 2016
Vanaf het inpolderen is koolzaad verbouwd in Flevoland, waar Broekmans sinds 2005 woont en de veertienkoppige groep Dijkdichters in de provinciehoofdstad Lelystad een begrip is. De dijkdichters komen om de week samen treden gezamenlijk op in en buiten de regio, waaronder Friesland. In de bundel ‘Dubbelspel’ staan door Dijkdichters geschreven sportgedichten van de week. Marc Broekmans (Hoorn, West-Friesland, 1960), Dijkdichter sinds 2016, presenteerde radioprogramma Dubbelspel en zorgde dat Dijkdichters hun sportgedichten in 2019-2020 op Radio Lelystad konden voorgedragen. Andere Dijkdichtersgedichten staan in de jubileumbundels ‘Dijkdichters Dichten’, ‘Gedichten die dansen – 15 jaar Dijkdichters’ en ‘Van lagerwal tot waterdicht’. Marc Broekmans, heeft 10 eigen bundels met gedichten op zijn naam staan en verzorgde bij de laatste twee (mede) de redactie. Hij werkte als redacteur/verslaggever bij het Noord-Hollands dagblad, Het Parool, Amstelland Pers en Weekmedia en ook als freelance journalist en als vrijwilliger voor diverse organisaties en verenigingen komen zijn sportachtergrond (tennisleraar en sportmasseur) en taalvaardigheid goed van pas.
GBV Aldtsjerk
De Dijkdichters traden eerder op in Galerie Bloemrijk Vertrouwen in Aldtsjerk, waar nu de zesde dichtbundel van Broekmans, ‘Zwemmen tussen het koolzaad’ in de Zomerexpositie staat (tot 2 juli 2026). De gedichten spelen zich af in buitengebieden, dorpen, steden en landschappen, Nederlandse, Friese en buitenlandse en tegen die achtergronden geeft de dichter in vrije gedichten of gedichten op rijm zijn eigen belevenissen, stemmingen en zorgen weer, zoals in het gedicht:
“Door Friese wateren
traag trekken meren, kanalen, vaarten
en sloten aan mijn geestesoog voorbij
ze geven hun liefde, verdelen het land
en verbinden de mensen op het water
zo kalm en rustig dat schijn bedriegt
jij en ik maken beelden van momenten
waarop we eens weer terugzien, later
balans is vaak een kwestie van tijd
hier voel ik mij van mijn zorgen bevrijd”
Een strofe uit zijn gedicht Drooggevallen belicht eveneens water:
“drooggevallen was ik
vanuit het ruime sop
met scheermessen en schelpen
souvenirs van stilte”
Rondom, inheemse vogels en flora
Broekmans bezingt een diverse Vrijheid en circulaire, ecologische en maatschappelijke standpunten. ‘Broodnodig’, het enige gedicht met een foto ernaast leest als een pamflet. Humor is er in ‘Foute producten’ zoals een metalen klemmetje om een broodzak en in ‘Neem er nog een eentje’ over codes en logoritmes. Veel gedichten benoemen liefde en relaties en balans zoals in de deels overlappende gedichten ‘Balanceren’ en ‘Disbalans’. Daarnaast zijn veel vogels realistisch beschreven, van een koolmeesje dat de schrijver moed laat vatten in het voorbijgaan, tot een onwerkelijke ontmoeting met een duinfazant in ‘Rode oogjes’, of de ooievaarsgang in ‘De klepper’ die nog echoot in ‘Speel en doe park’. In de eerste delen van het voor Trynwâldsters herkenbare (zomerse) gedicht waaraan de bundel de titel dankt, observeert de dichter haarfijn inheemse vogels en flora.
“Tussen het koolzaad
zwemmen tussen het koolzaad
slagen maken in een labyrint
van riet, lisdodde en gele plomp
verzuchten en ondergaan
in een bruin aquarium
voel de koelte van het water
in een verzengend droge zomer
zoet, brak loopt het in de mond
wanneer ik hijgend boven kom
ver weg het eendengesnater ”
Onbekommerd optreden 21 juni
Mark Broekmans leest tijdens Zomer Bries zondagmiddag 21 juni 2026 gedichten uit zijn bundels in Pand 31, Molenhoek 31, Oldeberkoop, waar hij net als ondergetekende eerder als gastdichter optrad. Optreden gaat de taalvaardige oud-journalist soepel af, mogelijk draagt zijn ruime ervaring als programmamaker, nieuwslezer en presentator bij Radio Noord-Holland (Alkmaar en Haarlem), Radio West-Friesland en radio Lelystad daaraan bij, of zijn het zijn andere journalistieke, sociale of sportieve activiteiten en oud-werkkringen die hem de ontspanning geven om onbekommerd zijn gedichten en gedachten voor het voetlicht te brengen?
Tekst Trynwâldster Gerhild van Rooij, gedichten Marc Broekmans
1. Marc Broekmans (Dijkdichter) “Zwemmen tussen het koolzaad, gedichten”, eigen uitgave, Lelystad, 2024.
2. Marc Broekmans, gedicht en foto als pamflet uit “Zwemmen tussen het koolzaad, gedichten”.
3. Koolzaad bij fietspad langs weg en water (foto GBV-wandeling Oentsjerk-Wyns, 31.5.2026, Gerhild van Rooij).
