De Wynzerdyk in Oentsjerk gaat langs het BOB-gebouw naar de Mariakerk op nummer 9 en vandaar rechtsaf naar de Oentsjerksterfeart waar twee picknicktafels met daaraan bevestigde banken staan. Even verder op het met bakstenen bedekte deel staat tegen de vaart een op het eerste gezicht onopvallend cultuurhistorisch P E B paaltje dat de plaats van een MOF markeert.
P E B, No en Afstand
Het P E B paaltje is aan de voorzijde over de lengte en breedte bedekt met een gietijzeren plaat met letters en cijfers in hoog reliëf binnen een in hoog reliëf uitgevoerde kader met afgeronde binnenhoeken. Bovenaan verwijzen de hoofdletters ‘P E B’ naar het voormalige Provinciaal ElectriciteitsBedrijf Friesland, ook wel afgekort tot P.E.B. of PEB. Het bedrijf heeft de paal aan de Oentsjerkster feart geplaatst. De tweede regel ‘No 001’ heeft net als moderne nummering drie lege rechthoekige hokjes voor de cijfers, de eerste twee vakjes zijn leeg. De afkorting No verwijst naar ‘nummero’, afgekort No en net als in oudere handschriften en typografie met een streepje onder de o. De twee volgende regels vermelden AFSTAND / 012 M’, (meter) en op de vijfde slotregel staat MOF.
P E B mof
Een mof is oorspronkelijk een kokervormig modeaccessoire van bont of textiel dat beide handen en polsen warm houdt. De mof van de P E B paal verbindt en ‘omwindt’ twee uiteinden en wordt daar overheen geschoven, zoals de handmof over beide handen. De P E B mof wordt over twee aan elkaar gelaste elektriciteitskabeluiteinden geschoven en is een verbindingsgreep die rondom afsluit ter bescherming van de gelaste plek. Een elektriciteitsmof kan bestaan uit twee op elkaar passende schalen, bijvoorbeeld van gietijzer en met bouten vastgezet of uit twee in elkaar geklikte kunststofschalen. Voor een mof in wikkelmoftechniek, worst van gaas en tape een met de handmof vergelijkbare cocon gecreëerd rondom de verbinding, die daarna wordt geïnjecteerd met kunsthars. De persmof zoals in een 150kV hoogspanningsleiding kan worden gebruikt voor bedrading, de aders worden dan gekrompen met een krimptang.
Gietijzer en lood
De gietijzeren mof is het meest toegepast voor hoogspanningskabels en kabels die met jute en kalk zijn geïsoleerd, de loden mof in gebouwen is vooral veel gebruikt voor telecommunicatiekabels en heeft meestal een flesvorm. Loden moffen worden wel gebruikt als binnenmof in een gietijzeren moffen. De moderne mof van pvc-buis en giethars wordt vaak door de elektricien gemaakt. In elkaar geklikte kunststof schalen worden ook gevuld met giethars en zijn samen met de wikkelmof de meest toegepaste technieken voor moffen bij de Nederlandse energienetbeheerders voor laagspanningskabelnetwerken. Alle moffen onttrekken de inhoud aan het zicht.
Herkomst mof en moffelen
Het woord mof is afgeleid van het oorspronkelijk Nederlandse moffel. Het Belgisch-Nederlandse woord is ook moffel, in hedendaags Frans moufle. Moffel komt van het Oudfranse mouffle, dikke handschoen of want, en is afgeleid van het Middeleeuws Latijnse woord muffula. De al oude handschoen en want verbergen net als de handmof of polsmof de hand en pols. De mof van bont of textiel heeft in de 16e eeuw een plaats verworven in de damesmode en werd in de 17e en 18e eeuw een bijna onmisbaar accessoire voor mode en statusbewuste vrouwen en mannen. Tegelijk was de mof een bescherming tegen koude voor alle mannen, vrouwen en kinderen. De mof verdween in de 19e eeuw bijna uit het modebeeld, maar in de jaren ‘40 en ‘50 van de twintigste eeuw was de mof weer deel van dameskleding, maar niet meer gepast voor heren. Moffelen, rondom afdekken of verbergen en wegmoffelen, verstoppen, zijn beide afgeleid van moffel, het kledingstuk dat je tegelijk om je beide onderarmen en handen draagt en dat ook de naamgever is voor de elektriciteitsmof die op het P E B paaltje wordt genoemd.
Trynwâldster Gerhild van Rooij, Tekst en foto’s
1. Gietijzeren tekstplaat op voorzijde Cultuurhistorische P E B MOFpaal aan de Oentsjerkster feart, Wynzerdyk, Oentsjerk, voorbij de picknicktafels (23 juni 2026).
2. Zijkant van PEB MOF paal met korstmossen (zie 1).
3. Bovenaanzicht van PEB MOF paal (zie 1).
